الشيخ السبحاني

70

قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)

« واجب الوجود » است ، هرگز فنا نمىپذيرد . 2 . خداوند ابدى است ؛ يعنى وجود نامحدودى است كه نمىتوان براى او پايان و انجامى تصور كرد ؛ زيرا تعيين حدود و داشتن آغاز و پايان از صفات موجودات متناهى است و ذات نامتناهى و نامحدود نمىتواند چنين باشد . والظاهر : دلايل وجود او روشن است . در اين جهان ، از سلول و اتم گرفته تا منظومه‌هاى شمسى و كهكشان‌ها و سحابىها ، همگى شاهد ذات او و گواه گوياى صفات او هستند . نظم شگفت‌انگيز جهان ، قوانين مرموز و پيچيدهء عالم طبيعت و سرانجام نظم و ترتيبى كه در سلوسل و اتم ، در يك برگ گياه ، در سازمان يك جاندار حكمفرماست ، شاهد جهان غيب و دليل وجود اوست . والباطن : حقيقت ذات و كنه صفات او بر كسى روشن نيست . او با اين كه از نظر ثبوت روشن و هويداست ؛ از نظر حقيقت كاملًا مستور است و در افق انديشهء كسى نمىآيد : او به سر نايد ز خود آن جا كه اوست * كى رسد عقل وجود آن جا كه اوست . « 1 » اكنون خواهيد پرسيد چرا خرد نمىتواند حقيقت را درك كند ؟ چرا كنه ذات و صفات او بر ما پوشيده است ؟ پاسخ اين پرسش روشن است ؛ زيرا ما محدوديم او نامحدود ؛ ما در دل طبيعت پرورش يافته‌ايم ، ولى او فوق ماده و طبيعت است ؛

--> ( 1 ) . . بيت از فريدالدين عطار است و اين بيت يكى از دو بيتى است كه مرحوم علامهء محقق شيخ محمد حسين اصفهانى ، در توضيح و تفسير آن‌ها رساله‌اى نوشته است .